Sluitenx

Wat zijn cookies?

Cookies zijn kleine tekstbestandjes die deze site op uw computer plaatst. Deze cookies zijn nodig om toevoegende functionaliteiten zoals google analytics, google maps en social media op de website te gebruiken. Meer informatie?
Voor optimaal gebruik van deze website worden op uw computer cookies geplaatst. Cookies accepteren?

Terugblik Autisme en slapen

"Oogjes dicht en snaveltjes toe...."

Inleiding

Slaapproblemen komen veelvuldig voor bij mensen met  een autismespectrumstoornis (ASS; Rossignol & Frye, 2011). Deze bestaan uit langere tijd tot inslapen, vaak ’s nachts wakker worden en vroeg ontwaken. De algemene slaapkwaliteit is hierdoor slechter dan bij leeftijdgenoten zonder ASS (Cohen, Conduit, Lockley, Rajaratnam & Cornish, 2014). De gevolgen kunnen ingrijpend zijn op de lichamelijke gezondheid en het functioneren overdag . Slechtere concentratie, meer agressieve uitingen, verminderde schoolprestaties en verslechtering van de ASS symptomen blijken uit onderzoek veelvuldig voor te komen (Cohen et al., 2014).
Niet alleen de jongeren kunnen last hebben van deze problematiek. Ook ouders kunnen problemen ondervinden van de slaapproblemen bij hun kind (Cortesi, Giannotti, Invanenko & Johnson, 2010). De zorgen over de slaapproblemen, de verergerde autisme symptomen, slechtere schoolprestaties en slechtere slaapkwaliteit van de ouders zelf, kunnen de gehele familie treffen (Meltzer, 2008). Bron: website Yulius  https://autismeexpertisecentrum.yulius.nl/slaapproblemen-bij-autisme

Presentatie en sprekers op deze netwerkbijeenkomst

Het doel van deze bijeenkomst is:

  • Inzicht in welke problemen er zijn met slapen
  • Kennis over actueel onderzoek en/of bevindingen
  • Uitwisseling van mogelijke interventies en aanbod
  • Praktijk gerichte adviezen20180322 Sprekers
  • Kennis over richtlijn slapen

De sprekers op deze bijeenkomst zijn Annemiek van Maanen en Marije Erp Taalman Kip, beide verpleegkundig specialist bij Yulius. Anne Brouwer is ervaringsdeskundige en vertelt haar ervaringen en visie op het onderwerp. 

  • Waarom slapen we
  • Slaapstadia en slaapcyclus
  • Biologisch klok
  • Welke slaapproblemen zijn er
  • Wat kunnen oorzaken zijn
  • Diagnostiek
  • Behandeling
  • Slaap hygiëne
  • Lichttherapie
  • Gedragsmatige inventies
  • Melatonine
  • Casussen

20180322 Presentatie

PDF - hand-outs presentatie

38 deelnemers uit 15 organisaties delen kennis

Ervaringsdeskundigen (3) en professionals (35) vanuit 15 verschillende organisaties delen ervaringen en kennis. Organisaties vanuit de GGZ, zorg voor verstandelijke beperking, MEE, Samenwerkingsverbanden onderwijs en een aantal kleinschalige organisaties.

20180322 Deelnemers

Een 8.1!

Uit de evaluatie blijkt dat de deelnemers tevreden zijn over het kennisdelen over autisme en slaapproblemen en waarderen de bijeenkomst gemiddeld met een 8.1.

Literatuur

   
Richtlijn 'gezonde slaap en slaapprobemen bij kinderen. De richtlijn biedt JGZ-professionals kennis en vaardigheden om gezond slaapgedrag te stimuleren en slaapproblemen te voorkomen of te verminderen. Dat houdt in: adviezen, gebaseerd op wetenschappelijke evidentie en consensus, waar JGZ-professionals en hun cliënten mee uit de voeten kunnen. De adviezen moeten goed aansluiten bij de behoeften van ouders en kind, en passen bij de visie van ouders op de zorg voor hun kind.
Anamnese slaapproblemenn Deze uitgebreide anamnese is gebaseerd op de methodiek van Schregardus en de brede anamnese voor psychosociale problematiek uit de (concept) JGZ richtlijn Depressie.
Gevalideerde vragenlijsten

De volgende vragenlijsten opgenomen:

  • De “ Slaapgewoonten Vragenlijst” (Child Sleep Hygiene Questionnaire, CSHQ.1 Deze vragenlijst bestaat uit 33 vragen over slaapgewoonten en is gevalideerd voor ouders van kinderen van 4-10 jaar. 
  • De “Slaaphygiëne Vragenlijst” (Adolescent Sleep Hygiene Scale, ASHQ).2 Deze vragenlijst werd in Nederland onderzocht en gevalideerd voor adolescenten. Deze vragenlijst bestaat uit 28 items over slaaphygiëne. 
  • De “Chronisch Slaaptekort Vragenlijst” (Chronic Sleep Reduction Questionnaire, CSRQ).Deze vragenlijst werd eveneens onderzocht en gevalideerd voor Nederlandse adolescenten. De vragenlijst bestaat uit 20 items over slaaptekorten.

Gedeelde kennis tijdens deze netwerkbijeenkomst

De expertise is bij professionals vergroot over autisme en slaapproblemen. Onderstaande punten geven deelnemers via het evaluatieformulier aan ons mee.

De volgende kennis gaat mee naar de eigen organisatie:

  • Nieuwe inzichten over melatonine gebruik
  • Slaapfases en typische problemen bij personen met autisme
  • Vragenlijsten ter inventarisatie van slaapgedrag en leefstijl
  • Het belang van een goede dagstructuur/invulling.
  • Invloed van night-terrors
  • De verschillende tips m.b.t. verbeteren van slaaphygiëne:
    • een kamer prikkelvrij maken
    • het slaapritme hetzelfde houden, ook in de vakanties
    • daglicht nodig voor biologische klok
    • grote dosis melatonine ontregelt slaapritme
  • Er is een speciaal slaap team is waar ouders naar doorverwezen kunnen worden.
  • Dat kinderen geen 'slaapdruk' voelen om te gaan slapen en als ze hun tweede slaapcyclus hebben gehad ze al meteen 'aanstaan'.

Het meest interessant is:

  • Nieuwe inzichten over melatonine gebruik.
  • Om uit de structuur te komen, juist het kind 10 minuten eerder wakker maken.
  • De richtlijn slaap Jeugd-GGZ.
  • Het verhaal van ervaringsdeskundige Anne is echt een vertaling van het onderwerp vanuit de praktijk. Je krijgt er een echt beeld bij.
  • Het gebruik van een slaapdagboek en het invullen van de vragenlijst om te kijken wat opvalt . Vandaar uit mogelijk doorverwijzen.
  • De theorie kant - de verklaring die het kan geven voor problemen met slapen. Maar daarbij ook de praktische tips, die je eventueel binnen een gezin kan uitproberen.
  • Kinderen - die 's nachts veel wakker zijn en tegen de ochtend in slaap vallen - toch wakker maken om naar school te gaan.
  • Door prikkelgevoeligheid bij kinderen met autisme een lichte slaap kan leiden tot 'aan gaan staan' en wakker worden. De oplossing daarbij: Het aanleren van nieuwe regels: omdraaien, weer inslapen.
  • De duidelijke uitleg over het slaapritueel, diagnostiek, medicatie en de gedragsmatige interventies.

De volgende tips en/of aanbod over dit onderwerp geven deelnemers mee:

  • Passende sport vinden want structureel sporten/bewegen kan als interventie gebruikt worden. Dit kan positief bijdragen aan een goed slaappatroon. Sport MEE geeft in regio Rotterdam Rijnmond individueel sportadvies op maat voor mensen met een beperking en/of autisme. Uitgaande van de persoonlijke wensen en behoeften en zoeken zij een passende match. Indien nodig begeleiden zij de persoon/het kind ook daadwerkelijk naar de sportclub toe. Regulier waar mogelijk, speciaal indien nodig
  • Meer aandacht bij artsen welke (grote) effecten er zijn van slaapproblemen. Het lukt niet altijd in de begeleiding een patroon te verbeteren.
  • Maak gebruik van de expertise centra van het Sophia of Kempenhage als het nodig is. Helaas is niet alles op te lossen maar dan weet je dat er alles aan gedaan is om tot verbetering te komen.
  • Meerdere ervaringsdeskundigen uitnodigen - ieder heeft eigen problematiek of adviezen.
  • Ontspanningsfilmpjes/verhalen helpen ook om in een ontspannen staat te komen.
  • Vergeet de ouders niet te ondersteunen.
  • Praktische tips zoals:
    • voor slapen gaan zonnebril op
    • tijd verduidelijken rondom slapen/wakker zijn aan jonge kinderen/VG door lampje aan (=spelen)/uit (= slapen), evt. op timer.
    • ASMR video's met rustgevende geluiden: binaural beats / ASMR Autonomous Sensory Meridian Respons(You tube) 
    • Hulpmiddelen (bijvorbeeld slaapvestje, tentje( kunnen besteld worden bij muisje sensitief.
      https://www.muisjesensitief.nl/ allerlei materialen

  • Innovaties op gebied van slapen:
    • Slimme luiers
    • Kussen met hartslag/ademhaling,
    • Speciaal matras.
    • De ZAZU Slaaptrainer Pam de Pinguïn is een slaaptrainer. De kleur van de pinguïn vertelt je kind of hij al op mag staan. 's Nachts is de kleur rood. Dit betekent dat je kind nog moet slapen. Een half uur voordat hij mag opstaan, kleurt de wekker oranje. Hij weet dat hij dan nog even in zijn bed moet blijven liggen. Wanneer de wekker groen kleurt, mag hij opstaan.

 

Tot ziens op een volgende netwerkbijeenkomst.


Nel Hofman

25 juni 2018

 

201803 Collage Slapen